سنڌي صحافت کي جديد ۽ عوام دوست بنياد فراهم ڪندڙ شخصيت

سنڌي صحافت کي جديد ۽ عوام دوست بنياد فراهم ڪندڙ شخصيت

سهيل سانگي

جيڪي ادارا  اڄ ڪمال تي نظر اچن ٿا، انهن جي بنياد ۾ سخت محنت، جفا ڪشي ۽ اورچائي شامل هوندي آهي. اهڙي ئي اورچائي، سخت محنت ۽ جفا ڪشي هن وقت ميڊيا امپائر ڪاوش ۽ ڪي ٽي اين گروپ جي اوسر جو به اهم حصو رهي آهي. هي ادارو ماڻهن جا مسئلا کڻندي اڳتي وڌيو ۽ ترقيءَ جون منزلون طئي ڪندو ويو. اهو ادارو ماڻهن لاءِ ڏاڍن خلاف ڏڍ بڻجي اڀريو. ان اداري جي بنياد ۾ سليم اڪبر قاضي جون محنتون شامل آهن، توڙي جو اهو هن دنيا ۾ هاڻي ناهي رهيو، پر ان اداري جي عروج ۽ ڪمال جو ذڪر سليم اڪبر قاضيءَ جي ذڪر کانسواءِ اڻپورو رهندو.

آئون اڄ کان 37-38 سال پوئتي جو ذڪر پيو ڪريان. جڏهن اهو ميڊيا گروپ ابتدائي شڪل به نه پر رٿابنديءَ واري مرحلي ۾ هو. پهرين واري اخباري اداري کان ڌار ٿيڻ بعد سياسي ۽ سماجي لاهن چاڙهن مان نڪرندي قاضي محمد اڪبر جي فيملي ميڊيا جو هڪ نئون وينچر ڪرڻ جو سوچيو. ان وينچر جي سربراهي سنڌ يونيورسٽي مان فزڪس ۾ ايم ايس سي پاس نوجوان سليم اڪبر قاضيءَ کي ڏني ويئي. سليم شاگرديءَ واري زماني ۾ کاٻي ڌر سان تعلق رکندڙ شاگرد تنظيم سنڌ نيشنل اسٽوڊنٽس فيڊريشن جو ليڊر هو. اها شاگرد تنظيم انڊر گرائونڊ ڪم ڪندڙ ڪميونسٽ پارٽي آف پاڪستان جي ذيلي تنظيم هئي. سليم پاڻ به ڪميونسٽ پارٽي جو ميمبر رهيو.

فلسفي، سياست ۽ ادب جو گهرو مطالعو رکندڙ سليم ٿڌي طبيعت جو مالڪ هو. سندس ذهن تجزياتي وڌيڪ هوندو هو. هو ڪنهن به مسئلي جا ٿڏي تي چار، پنج پاسا ڳولي وٺندو هو. سندس اها خوبي اسان دوستن کي گهڻو ڪم ايندي هئي ۽ ڪيترائي مسئلا حل ڪرڻ يا فيصلي سازي ۾ مددگار ثابت ٿيندي هئي. ستر واري ڏهاڪي کان سنڌ اندر مارڪسي تحريڪ ۾ گهڻي ڀاڱي هيٺين يا وچولي طبقي جا نوجوان ايندا رهيا، پر ستر واري ڏهاڪي ۾ مارڪسي نظريو ۽ انهن جي حڪمت عملي ۽ طريقه ڪار مٿئين طبقي جي نوجوانن کي به پاڻ ڏانهن ڇڪيو. سليم اڪبر قاضي، عارف پاشا ۽ ٻيا ڪجهه دوست شامل ٿيا. انهن دوستن جي موجودگيءَ سان پارٽيءَ کي عوامي پليٽ فارم تي مقبوليت به ملي ته وري عام شاگردن ذريعي ماڻهن تائين پهچڻ ۾ به سهولت ٿي. سليم اڪبر قاضي ڪيترن ئي موقعن تي شاگرد تنظيم يا مزدور تنظيم جي فيصلي سازي ۾ به مدد ڪئي. هڪ اهڙو به مرحلو آيو، جڏهن شاگرد تنظيم کي هلائيندڙ پارٽي جي سيل اهو فيصلو ڪيو ته شاگرد تنظيم جي قيادت پارٽي جي هيٺين طبقي مان آيل ڪارڪنن جي بدران ٿورو خوشحال گهراڻن سان واسطو رکندڙ دوستن کي ڏني وڃي. ان تجويز مطابق سليم اڪبر قاضي کي سنڌ نيشنل اسٽوڊنٽس فيڊريشن جو صدر ۽ نور الله ملڪ کي جنرل سيڪريٽري طور کنيو پئي ويو، پر ڪنوينشن کان هفتو کن اڳ اهو فيصلو پاسيرو رکڻو پيو، ڇاڪاڻ جو ان تي اڃا وڌيڪ ڪم ڪرڻ جي ضرورت هئي.

سليم اڪبر قاضي سنڌي صحافت کي نئون رنگ ڏيڻ ۾ اهم ڪردار آهي. انگريزي هفتيوار اخبار سنڌ آبزرور کان پوءِ جڏهن ”سنڌ نيوز“ اخبار ڪڍڻ جو فيصلو ڪيو ويو ته ان لاءِ سليم مون سان ٽي چار تفصيلي ميٽنگون ڪيون. سندس چوڻ هو ته اخبار ۾ رڳو مٿين سطح تي ئي نه، بلڪه هيٺين سطح يعني ضلعن ۽ تعلقن ۾ رپورٽرن جي لاءِ سمجهدار ماڻهو هجڻ گهرجن. سنڌ نيوز جي لاءِ اسان پنهنجي ايڊيٽر شيخ عزيز سان گڏ جڏهن سڄي سنڌ جو دورو ڪيو ته ڪوشش اها ئي رهي ته پارٽي يا شاگرد تنظيم سان واڳيل دوستن کي رپورٽر طور کنيو وڃي. اهو ئي سبب آهي جو سانگهڙ ۾ آفتاب نظاماڻي (مرحوم)، نواب شاهه ۾ صالح بلو، خيرپور ۾ منصور ميراڻي، جيڪب آباد ۾ امداد اوڍو ۽ ٻين دوستن کي کنيو ويو.

سليم جو ۽ اسان سڀني جو خواب اڌورو رهجي ويو، جڏهن 9 مئي 1976ع جي رات جو 9 وڳي ڌاري علي حسن ۽ عارف پاشا مون کي اچي گهر ٻڌايو ته ڪراچي ويندي حادثي ۾ سليم گذاري ويو آهي. اها ڏکوئيندڙ خبر اسان تي وڄ جيان ڪري. سمورا دوست ڄڻ ته سڪتي ۾ اچي ويا. اسان کان هڪ انتهائي سيبتو ساٿي وڇڙي ويو. اڄ به سليم سان اها آخري ملاقات مون کي ياد آهي ته 9 مئي جي شام جو 5-6 وڳي ڌاري سنڌ نيوز جي آفيس ۾ جرمني مان امپورٽ ڪيل نئين پرنٽنگ مشين لڳائي، اسان مٺائي کاڌي ۽ سندس ڪراچي مان واپس اچڻ بابت ڪجهه پروگرامن تي ڳالهه ٻولهه ٿي هئي. سليم جي وفات کان پوءِ اسان سنڌ نيوز اخبار ته ڪڍي پر ان کي هلائڻ لاءِ جنهن جذبي ۽ نئين سوچ جي ضرورت هئي، اها ان کان وانجهيل رهي. نتيجي ۾ ٻن سالن اندر اخبار ويهي رهي. اڳتي هلي اسلم قاضي هڪ ٻه ٻيا به تجربا ڪيا، نيٺ سندس ڀائرن ايوب قاضي ۽ علي قاضي نئون وينچر شام جي اخبار ”خادم وطن“ جي نالي سان ڪيو. ان جي ڪاميابي بعد ڪاوش، ڪوشش، شام اخبارون آيون ۽ ائين اها ميڊيا امپائر ٺهي وئي. سنڌي صحافت کي جديد ۽ عوام دوست بنياد فراهم ڪندڙ، صحافت لاءِ عوام جي ڀرجهلي بڻجڻ واري ڪردار جي چونڊ ڪندڙ سليم اڪبر قاضي هميشه ياد رهندو.